Arp, insanlık tarihindeki en eski çalgılardan biri, bu nedenle de çok farklı arp çeşitleri var. İlk arpların okçunun yayından çıkan sesten esinlenerek yapıldığı düşünülüyor ve yer yüzündeki hemen her kültürün kendine ait bir arpı var. Hemen her kültürde kutsal olarak görülmüş bir enstürman, tarıların çalgısı... Belki, her notanın bir tele denk geldiği bu enstürmandan'kötü' bir ses çıkartmak mümkün olmadığı için kutsal. Arp doğası gereği diatonik, yani ara sesleri çıkartamayan bir enstürman. Pianonun üzerinde sadece beyaz tuşlar olması gibi. Bunu aşmak için enstürman yapımcıları arpı geliştirmiş, diez ve bemolleri çalabilmek için farklı sistemler geliştirmişler.

Kelt arp ve klasik arp

Aslında kelt arpı dediğimiz, bu gün orkestrada çalınan büyük arpların atası, adı üstünde Kelt kökenli bir enstürman. Daha sonra her telin üzerine bir mandal eklenerek, arpın diatonik doğası bir nebze aşılmaya çalışılmış. Bu mandallar sesi tam yarım ton tizleştirecek şekilde tellerin uzunluğunu değiştirmeye yarıyor, böylece yaptığımız müzik daha çeşitli olabiliyor.

Orkestra arpı, klasik arp veya pedallı arp dediğimiz şey ise, bu yarım sesleri pedallar aracılığıyla, oldukça gelişmiş bir mekanizmayla yapıyor. Böylece kelt arpındaki gibi ellerimizle değil, ayaklarımızla tellerin uzunluğunu değiştiriyor, daha çok olasılık elde etmiş oluyoruz.

Kelt arpıları 19-40 tel arasında çeşitli boylarda olabilirken, standart orkestra arpı 47 telle sahip, ama 44 ve 46 telli küçük modelleri de var.

Modern arplar

  • CelticHarp
  • harp
  • DV020 Jpg Jumbo 475019.914 natural maple
  • voyageurs
  • 4099

Günümüzde tamamen elektronik, elektro-akustik, veya midi olarak çalışan arplar da üretiliyor. Böyle bir arpı gitar gibi üzerinizde taşıyıp çalabilir, sesi istediğiniz gibi işleyerek arp ile metal müzik bile yapabilirsiniz.

Antik arplar

Her kültürün kendine ait bir arpı var demiştik, bunların çoğu günümüzde unutulmuş olsa da halen çalınanları var. Türklerin 'çeng'i bunlardan biri. Hindistan'da hala ipek telli arplar çalınıyor, Eski Mısır'da ise milattan önce 4000 yılına kadar uzanan bir arp geçmişi var.

Ve diğerleri...

Arp diatonik bir enstürman, ama iki sıra teli ortada birleşip iç içe geçen çapraz telli arplar için bu böyle değil. Bu arplar kromatik, yani mandal, pedal gibi sistemlere ihtiyaç duymadan tüm ara sesleri çalabiliyor. Bir başka bu tür arp ile Arpa doppia yani çife arp. İspanya'da icat edilen bu arpın çift sıra telleri ara sesleri de içermesi için yapılmış. Daha bunun gibi, çok az kişinin halen çaldığı çok çeşit arplar var, tırnakla çalınan metal telli arplardan tutun incecik, kibar mı kibar gotik arplara...

Farklı arplar arasında en yaygın olanı Paraguay arpı dediğimiz Latin Amerika arpları. Latin müziğinin vazgeçilmez öğresi olan bu arpların telleri birbirine çok yakın ve gevşek olduğu için kendilerine has, parlak bir sesleri var ve çok hızlı çalınabiliyorlar.